Yıldız Sarayı Müzeleri

Yıldız Sarayı, Beşiktaş Yıldız tepesinde Osmanlı saray mimarisinin son dönemini yansıtan barok, art nouveau, neo-klasik üsluplarda inşa edilmiş yapılardan oluşmaktadır.

Kanuni Sultan Süleyman döneminden beri padişahlar tarafından av sahası olarak kullanılan Hazine-i Hassa’ya kayıtlı bu araziye ilk kasrı Sultan I. Ahmed yaptırmıştır. 18. yy. sonunda Sultan III. Selim burada, Mihrişah Valide Sultan için bir kasır ile babası III. Mustafa adına, günümüze kadar gelen 4 cepheli rokoko tarzında bir çeşme inşa ettirmiştir. Sultan Abdülmecid, Bezm-i Alem Valide Sultan için buradaki köşklerin yerine 1842 yılında “Kasr-ı Dilküşa” isimli yeni bir köşk yaptırmıştır.

Genellikle yaz aylarında Yıldız’a gelen Sultan Abdülaziz Balyan Ailesi mimarlarına Büyük Mabeyin Köşkünü inşa ettirmiş, daha sonra da dış bahçeye Malta ve Çadır Köşkleri ile Büyük Mabeyn’in yanına Çit Kasrı’nı ekletmiştir.Burada asıl yapılaşma Sultan II. Abdülhamid döneminde başlamış, çevre arazi de alınarak, şimdi Yıldız Parkı olan dış bahçe genişletilmiş ve büyük ölçüde imar çalışmaları yapılmıştır. Bu durumuyla Saray kompleksi bahçeleriyle beraber 80 dönümlük bir araziye yayılmıştır. Otuz üç yıl devletin idare merkezi olan saraya Yıldız Saray-ı Hümayunu adı verilmiştir.

Yıldız Sarayı, sultanlar ve şehzadeler tarafından ikamet yeri olarak kullanılan ve resmi görevlilere tahsis olunan köşklerden başka tiyatro, müzehane, kitaplık, eczahane,  hamam, tamirhane, marangozhane, demirhane, kilithane gibi çeşitli binaları da kapsamaktadır.

Bu köşklerden, Büyük Mabeyin Köşkü, Yaveran Dairesi, Çit Kasrı, Silahhane ve Marangozhane binaları Sarayın birinci avlusundadır. Sarayın ikinci avlusunda ise, Padişahın özel yaşamına ait mekânlar olan Küçük Mabeyin Köşkü, Hususi Daire, Valide Sultan Köşkü ile Kızlar Ağası Köşkü, Musahip Ağalar Köşkü, Kadın Efendiler, Cariye Daireleri, Gedikli Cariyeler Dairesi  ile bir kültür ve sanat yapısı olan Padişahın hususi Tiyatrosu yer almaktadır.

Saray, Has Bahçe adıyla bilinen, Harem daireleri önünden başlayarak Cihannüma Köşkü’ne kadar uzanan bir iç bahçeye sahiptir. Bu bahçede değişik yerlere inşa edilmiş birbirinden bağımsız küçük dinlenme köşkleri (Ada, Kameriye, Cihannüma) ve doğal nehir görünümünde kaskat ve şelalelerle süslenmiş bir de havuz bulunmaktadır.

Daha çok Dolmabahçe Sarayında ikamet eden Sultan Vahdettin zamanında da Yıldız Sarayı kullanılmış ve Sultan Küçük Mabeyin Köşkü’nün bir odasında, 15 Mayıs 1919’da Mustafa Kemal ile bir görüşme yapmıştır. Vahdettin’den sonra Saray bir süre boş kalmış, sonra Erkan-ı Harbiye Mektebi’ne tahsis edilmiştir. Saraya ait taşınır eşya ve eserler Sultan II. Abdülhamid’den sonra önce Müze-i Hümayun’a daha sonra çeşitli yerlere dağıtılmıştır. Bunların başında İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi, Topkapı Sarayı ve Askeri Müze gelmektedir.

1941-1946 yılları arasında Silahlı Kuvvetlerin çeşitli kademelerinin yerleşmiş olduğu Yıldız Sarayı’na 1946 yılından itibaren Harp Akademileri gelmiş ve 1974 yılına kadar burada kalmıştır. Harp Akademileri’nin Ayazağa’ya nakledilmesiyle boşaltılan Saray, 1978 yılına kadar bu akademiye bağlı bir hizmet bölüğünün koruması altına bırakılmıştır.Saray 1978 yılında Kültür Bakanlığı’na devredilerek, Yıldız Sarayı Müdürlüğü adıyla yeniden hizmete girmiş ve restore edilen bölümleri müzeleştirilmiştir.

Sultan Abdülhamid’in Saray’ın ihtiyacı olan mobilyaların yapımı için kurduğu marangozhane binası Yıldız Sarayı Müzesi olarak düzenlenmiştir. Marangozluğa çok meraklı olan ve kendi yaptığı birçok el oyması eserle tanınan Sultan II. Abdülhamid saraydaki marangozhaneye özel önem vermiştir.

Padişahın bu sanata olan ilgisi nedeniyle sergilemede Sultan II.Abdülhmaid’in kullandığı marangozluk aletlerine ve  ahşap eserlere ağırlık verilmiştir. Sultan Abdülhamid’in kişisel eşyaları, kendisine armağan edilen eserler ve Yıldız Porselen Fabrikası ürünleri ve Yıldız Sarayı’nda kullanılan mobilya ve dekoratif eserler müzede  yer almaktadır.

Yıldız Sarayı bünyesinde bulunan bir diğer müze, Türk Sahne Sanatları Müzesi’dir.

Sultan II. Abdülhamid tarafından 1889 yılında Şale Köşkü ile birlikte Alman İmparatoru II. Wilhelm’in ziyareti için yaptırılan ve günümüze ulaşan tek saray tiyatrosu olan Yıldız Saray Tiyatrosu ve bitişiğindeki Gedikli Cariyeler Dairesi’nde hizmete açılmıştır. Müzede geleneksel ve batı etkisinde gelişen Türk tiyatro tarihine ait etnografik malzemeler, arşiv değeri taşıyan belgeler ile bazı sanatçılara ait eşyalar sergilenmektedir.

Ziyaret Saatleri

Salı dışında her gün 10.00-16.00 saatlerinde ziyarete açıktır.

İLETİŞİM

Yıldız, Beşiktaş / İSTANBUL
Tel : (0212) 258 30 80
Faks : (0212) 258 30 85